مراکز میوه و تره‌بار شهرداری تهران با هدف عرضه محصولات باکیفیت و ارزان‌تر به شهروندان گسترش یافته‌اند، اما پشت این ویترین، هم مشتریان از قیمت‌ها گلایه دارند و هم مدیران مراکز از هزینه‌های سنگین و دشواری ادامه فعالیت می‌گویند. از اجاره‌های چندصد میلیون تا میلیاردی و کاهش قدرت خرید مردم گرفته تا افزایش سرقت و نوسان روزانه قیمت‌ها، مجموعه‌ای از چالش‌ها فعالیت این مراکز را تحت فشار قرار داده است.
فرزانه فرهانی: مدیریت شهری در کلان‌شهری مانند تهران، موضوعی مهم و چندبعدی است که تقریباً تمام ابعاد آن، مستقیم یا غیرمستقیم، با زندگی روزمره شهروندان ارتباط دارد. از حمل‌ونقل عمومی و خدمات شهری گرفته تا تأمین کالاهای اساسی و دسترسی به محصولات غذایی با قیمت مناسب، تصمیم‌های مدیران شهری می‌تواند بر کیفیت زندگی میلیون‌ها نفر تأثیر بگذارد.
ششمین دوره مدیریت شهری تهران در حالی ادامه دارد که علیرضا زاکانی، شهردار تهران، و مدیران منصوب او هر از گاهی از طرح‌های تازه‌ای با هدف بهبود کیفیت زندگی پایتخت‌نشینان رونمایی می‌کنند. با این حال، برخی کارشناسان حوزه شهری معتقدند بخشی از این برنامه‌ها بیشتر جنبه تبلیغاتی و انتخاباتی دارند و تأثیر پایدار و ملموسی بر زندگی روزمره شهروندان نمی‌گذارند.
طرح‌هایی مانند رایگان کردن تردد با مترو و اتوبوس‌های تندرو (بی‌آرتی) و اجرای طرح «تورم صفر» از جمله برنامه‌هایی هستند که شهردار تهران با هدف افزایش رفاه شهروندان از آن‌ها سخن گفته است.
گسترش مراکز میوه و تره‌بار زیر نظر شهرداری تهران نیز یکی از موضوعات مورد توجه در این دوره از مدیریت شهری بوده است؛ طرحی که با هدف افزایش دسترسی شهروندان به محصولات غذایی و عرضه کالاها با قیمت مناسب دنبال شده، اما در کنار مزایای احتمالی، با چالش‌هایی نیز روبه‌رو است.
با وجود آنکه بختیاری‌زاده، مدیرعامل سازمان مدیریت میادین میوه و تره‌بار شهرداری تهران، و زاکانی، شهردار پایتخت، قیمت مناسب و کیفیت بالای محصولات را از ویژگی‌های این مراکز عنوان می‌کنند، برخی شهروندان، به‌ویژه اقشار متوسط و کم‌درآمد، از قیمت بالای میوه، گوشت، مرغ، سبزیجات و دیگر اقلام عرضه‌شده در این مراکز گلایه دارند.
جدول خلاصه گزارش
|
محور |
مسئله مطرح‌شده |
پیامد احتمالی |
|---|---|---|
|
اجاره مراکز |
افزایش اجاره از ۸۰۰ به ۹۰۰ میلیون تومان در یک نمونه؛ اجاره ۱.۸ میلیارد تومانی و ودیعه ۵ میلیارد تومانی در نمونه دیگر |
افزایش هزینه اداره مرکز و کاهش صرفه اقتصادی فعالیت |
|
کاهش قدرت خرید |
کاهش توان مالی مشتریان برای خرید میوه، سبزیجات و سایر محصولات |
دشوارتر شدن تأمین هزینه‌های جاری مراکز |
|
نوسان قیمت |
تغییر روزانه قیمت محصولات در میدان مرکزی و الزام به رعایت فهرست قیمت |
احتمال زیان در صورت کاهش قیمت پس از خرید محصول |
|
سرقت محصولات |
گزارش افزایش سرقت اقلامی مانند موز، پسته و فندق |
تحمیل خسارت مالی به مراکز |
|
هزینه نیروی انسانی |
دشواری تأمین هزینه استخدام نیروی جداگانه برای کنترل خریدها |
محدود شدن امکان نظارت بر خروج کالا |
|
نظارت و مدیریت |
انتقاد برخی مدیران از نحوه برخورد بازرسان و مدیران بالادستی |
نارضایتی و کاهش تمایل به ادامه فعالیت |
|
قیمت برای مصرف‌کننده |
ادعای برخی شهروندان درباره تفاوت اندک قیمت‌ها با مغازه‌های سطح شهر |
تردید در تحقق هدف عرضه محصولات ارزان‌تر |
به گفته این شهروندان، قیمت بسیاری از محصولات در مراکز میوه و تره‌بار تفاوت چندانی با قیمت همان کالاها در مغازه‌ها و فروشگاه‌های سطح شهر ندارد. به بیان دیگر، ارزان‌تر بودن محصولات در این مراکز، آن‌طور که مسئولان شهری مطرح می‌کنند، برای بخشی از مشتریان محسوس نیست.
در سوی دیگر ماجرا، مدیران مراکز میوه و تره‌بار نیز از مشکلاتی مانند اجاره‌های سنگین، نوسان روزانه قیمت محصولات، افزایش سرقت و دشواری تأمین هزینه‌های جاری سخن می‌گویند. به گفته آن‌ها، کاهش قدرت خرید مردم، فعالیت اقتصادی این مراکز را نیز تحت فشار قرار داده است.
اجاره ۹۰۰ میلیون تومانی؛ وقتی هزینه‌های مرکز از توان مدیران فراتر می‌رود
یکی از مدیران مراکز میوه و تره‌بار تهران در گفت‌وگو با خبرآنلاین می‌گوید: «اجاره مرکزی که در حال حاضر در اختیار ماست، سال گذشته ۸۰۰ میلیون تومان بود و امسال به ۹۰۰ میلیون تومان رسیده است.»
در شرایط فعلی، افرادی هستند که از مراکز تره‌بار دزدی می‌کنند. قیمت موز گاهی به بیش از ۳۰۰ هزار تومان می‌رسد. کافی است چند کیلو موز، پسته یا فندق تازه از ما بدزدند؛ آن‌وقت با خسارتی چندمیلیون‌تومانی روبه‌رو می‌شویم.
او با اشاره به کاهش قدرت خرید مردم توضیح می‌دهد که پرداخت این میزان اجاره، به‌ویژه در شرایط اقتصادی فعلی، دشوار شده و تأمین آن با مشکلاتی همراه است.
این مدیر مرکز تره‌بار می‌گوید افزایش مشکلات اقتصادی و کاهش قدرت خرید شهروندان، علاوه بر کاهش فروش، هزینه‌های اداره مرکز را نیز به مسئله‌ای جدی تبدیل کرده است.
او ادامه می‌دهد: «کاهش قدرت خرید مردم، ما را هم با مشکل مواجه کرده است. برای اداره مرکزی که تحت مدیریت ماست، باید هزینه‌های مختلفی مانند حقوق کارکنان، باربری و جابه‌جایی محصولات و اجاره را پرداخت کنیم. در شرایط فعلی، تأمین این هزینه‌ها سخت شده و منتظریم قراردادمان به پایان برسد تا درباره ادامه کار تصمیم بگیریم.»
افزایش سرقت در مراکز تره‌بار؛ از دزدیده شدن موز و پسته تا خسارت‌های میلیونی
یکی دیگر از مدیران مراکز میوه و تره‌بار در حوالی میدان گمرک تهران، از هزینه‌های سنگین اداره این مراکز می‌گوید. به گفته او، اجاره مرکز تحت مدیریتشان به یک میلیارد و ۸۰۰ میلیون تومان می‌رسد و پنج میلیارد تومان نیز به‌عنوان ودیعه پرداخت کرده‌اند.
او با اشاره به دشواری‌های اداره یک مرکز میوه و تره‌بار توضیح می‌دهد که فعالیت در این حوزه به تجربه و شناخت بازار نیاز دارد و حتی افراد باتجربه نیز بدون داشتن ارتباطات کاری در میدان مرکزی میوه و تره‌بار با مشکلاتی روبه‌رو می‌شوند.
این مدیر می‌گوید: «اداره یک مرکز میوه و تره‌بار کار بسیار سختی است. باید از قبل در این حوزه تجربه داشته باشی و با کار آشنا باشی. با این حال، هرچقدر هم باتجربه باشی، باز هم این شغل دشواری‌های خودش را دارد و باید در میدان بزرگ تره‌بار هم آشنا داشته باشی.»
او یکی دیگر از مشکلات فعالیت در این مراکز را نحوه برخورد برخی بازرسان و مدیران بالادستی می‌داند و می‌افزاید: «مهندس می‌آید و ایراد می‌گیرد، بازرس می‌آید و ایراد می‌گیرد؛ در مجموع، کار دردسرهای زیادی دارد، به‌خصوص برای ما که در سازمان میادین شهرداری پارتی و آشنایی نداریم.»
به گفته این مدیر، افزایش سرقت محصولات نیز به یکی از دغدغه‌های جدی مراکز تره‌بار تبدیل شده است. او با اشاره به قیمت بالای برخی محصولات می‌گوید: «در شرایط فعلی، افرادی هستند که از مراکز تره‌بار دزدی می‌کنند. قیمت موز گاهی به بیش از ۳۰۰ هزار تومان می‌رسد. کافی است چند کیلو موز، پسته یا فندق تازه از ما بدزدند؛ آن‌وقت با خسارتی چندمیلیون‌تومانی روبه‌رو می‌شویم.»
این مدیر می‌گوید به دلیل بالا بودن هزینه‌های اداره مرکز، امکان استخدام نیروی جداگانه برای کنترل خرید مشتریان و بررسی فاکتورها وجود ندارد. به گفته او، اگر سرقتی شناسایی نشود، زیان مالی به مرکز وارد می‌شود و حتی در صورت شناسایی نیز اثبات موضوع و پیگیری آن همیشه آسان نیست.
او ادامه می‌دهد: «گاهی متوجه سرقت مشتری می‌شویم و موضوع به دفتر مدیریت کشیده می‌شود، اما آنجا کار سخت‌تر می‌شود. ما نمی‌توانیم به‌راحتی با فرد برخورد کنیم و معمولاً هم زیر بار نمی‌رود. از طرف دیگر، از دفتر مدیریت به ما می‌گویند چرا سارق را گرفته‌ای. در مجموع، سرقت از مراکز تره‌بار امسال نسبت به سال‌های قبل خیلی بیشتر شده است.»
چرا برخی مدیران مراکز تره‌بار به فکر خروج از این بازار هستند؟
این مدیر مرکز تره‌بار می‌گوید پس از پایان قرارداد فعلی، قصد تمدید آن را ندارند و ترجیح می‌دهند فعالیت خود را در قالب یک مغازه مستقل ادامه دهند.
او توضیح می‌دهد: «وقتی قراردادمان تمام شود، دیگر به دنبال تمدید آن نیستیم. می‌خواهیم بیرون از مرکز تره‌بار مغازه خودمان را راه بیندازیم. مزیت کار مستقل این است که بازرس و مدیر بالادستی شهرداری بالای سرت نیست. البته کار مستقل هم مشکلات خودش را دارد، اما ترجیح می‌دهیم آن را امتحان کنیم.»
نوسان قیمت محصولات نیز یکی دیگر از مشکلاتی است که این مدیر به آن اشاره می‌کند. به گفته او، محصولات مورد نیاز مرکز از میدان مرکزی میوه و تره‌بار خریداری می‌شوند و قیمت‌ها ممکن است هر روز تغییر کنند. در عین حال، مراکز باید از فهرست قیمت اعلام‌شده پیروی کنند و امکان فروش محصولات با قیمت بالاتر از نرخ تعیین‌شده را ندارند.
او در توضیح این وضعیت می‌گوید: «ما میوه و سبزیجات مرکز را از میدان بزرگ تره‌بار می‌خریم؛ جایی که قیمت‌ها ثابت نیست و هر روز تغییر می‌کند. فهرست قیمت را هم از میدان مرکزی به ما می‌دهند و نمی‌توانیم محصول را گران‌تر از قیمت تعیین‌شده بفروشیم.»
این مدیر به وضعیتی اشاره می‌کند که در آن، کاهش قیمت مصوب می‌تواند حتی با وجود خرید قبلی محصول با قیمت بالاتر، زیان مالی به همراه داشته باشد.
او می‌گوید: «ممکن است سیب‌زمینی را با کیفیت خوب و قیمت بالا خریده باشیم، اما روز بعد قیمت آن در فهرست میدان مرکزی کاهش پیدا کند. در این شرایط، ما هم باید قیمت فروش را پایین بیاوریم، حتی اگر ضرر کنیم. کسی هم به فکر ما نیست.»
این مدیر همچنین از نحوه برخورد برخی بازرسان و مدیران بالادستی شهرداری انتقاد می‌کند و معتقد است آشنایی ناکافی با دشواری‌های این حرفه، گاهی به برخوردهای نامناسب با فعالان باسابقه این حوزه منجر می‌شود.
او می‌گوید: «برخی از بازرسان و مدیران بالادستی شهرداری با نوع کار مراکز تره‌بار و چالش‌های آن آشنا نیستند. با افرادی مثل ما که بیش از ۱۰ سال در این حرفه سابقه داریم، برخورد مناسبی نمی‌شود و گاهی رفتارها توهین‌آمیز است. همین مسائل باعث خستگی ما شده و به این نتیجه رسیده‌ایم که بعد از پایان قرارداد در مناقصه جدید شرکت نکنیم و به دنبال کار مستقل برویم.»
رفع چالش‌های مراکز تره‌بار؛ حلقه‌ای مهم در بهبود خدمات شهری
بدون تردید، چند گفت‌وگوی کوتاه نمی‌تواند تصویری جامع از تمام مشکلات و چالش‌های مراکز میوه و تره‌بار شهرداری تهران ارائه دهد. با این حال، اظهارات مدیران این مراکز نشان می‌دهد که در کنار موضوع قیمت و کیفیت محصولات، مسائلی مانند هزینه اجاره، نوسان قیمت خرید، هزینه‌های جاری، سرقت و نحوه تعامل با نهادهای نظارتی نیز بر فعالیت آن‌ها تأثیر می‌گذارد.
رسیدگی به این مشکلات می‌تواند به بهبود کیفیت خدمات، افزایش رضایت فعالان این حوزه و در نهایت، عرضه مناسب‌تر محصولات به شهروندان کمک کند. مدیران مراکز میوه و تره‌بار، به‌عنوان طرف‌های همکاری سازمان مدیریت میادین شهرداری، بخشی از زنجیره عرضه محصولات غذایی در تهران هستند و دشواری فعالیت آن‌ها می‌تواند بر نحوه ارائه خدمات نیز اثر بگذارد.
از سوی دیگر، افزایش تعداد مراکز میوه و تره‌بار و دسترسی آسان‌تر شهروندان به آن‌ها، هرچند اهمیت دارد، به‌تنهایی برای تحقق هدف عرضه محصولات با قیمت مناسب کافی نیست. آنچه در نهایت برای مردم اهمیت دارد، قیمت نهایی کالا و میزان تفاوت آن با قیمت محصولات مشابه در فروشگاه‌ها و مغازه‌های سطح شهر است.
در شرایطی که بسیاری از خانوارها با کاهش قدرت خرید مواجه‌اند، عرضه میوه و سبزیجات با قیمت مناسب اهمیتی دوچندان پیدا می‌کند. محصولات گران‌قیمت و باکیفیت را می‌توان در بسیاری از مغازه‌های سطح شهر پیدا کرد؛ اما انتظار از مراکز میوه و تره‌بار شهرداری این است که بتوانند محصولات مورد نیاز مردم را با قیمت‌هایی واقعاً مقرون‌به‌صرفه عرضه کنند.
از این منظر، ارزیابی عملکرد مراکز تره‌بار نباید تنها بر تعداد مراکز یا میزان دسترسی شهروندان متمرکز باشد؛ بلکه لازم است میزان صرفه‌جویی واقعی خانوارها، کیفیت محصولات، ثبات نسبی قیمت‌ها و شرایط فعالیت مدیران این مراکز نیز مورد توجه قرار گیرد.
۴۷۴۷
کد مطلب 2287468
-
از اجاره‌های میلیاردی تا دزدی اجناس؛ روایت مدیران میادین میوه‌وتره‌بار / «اجاره غرفه تره‌بارمان از ۸۰۰ به ۹۰۰ میلیون تومان رسید»/ «سرقت زیاد شده»